خوشم آمد و به او مهربانى كردم . گفتم تا رشت هستيم باشد و بعد از حركت ما با غلامعلى و گارى به تهران برود . در رشت - روز پنجشنبه بيست و ششم ( 26 ) صبح : جناب مدير الملك درويش‌نوازى كرد . نظر خان عكاس ارمنى آمد ، چند شيشه عكس انداختيم . از بعد از ظهر مشغول جواب كاغذهاى تهران شدم تا عصر . چون شب جمعه بود و هوا هم بعد از كمى بارندگى طراوتى فوق‌العاده پيدا كرده بود ، سواره و پياده تا سليمان دارابى رفته فاتحه‌اى تقديم كرده با جماعتى از آقايان و احباب نيم ساعت از شب گذشته به منزل مراجعت كرديم . فقرا و اخوان قديم و جديد به ملاحظهء شب جمعه تمام حاضر بودند . چندين نفر هم كه مولى توفيق رفيقشان فرموده بود به شرف فقر مشرف شدند . در رشت - روز جمعه بيست و هفتم ( 27 ) صبح رفتيم حمام بيگلربيگى كه حمام كوچك تقريبا تميزى است و غالب سنگ‌كاريهايش از مرمر زرد قزوين « 1 » است . نزديك ظهر از حمام بيرون آمده رفتيم به باغ بيگلربيگى كه معروف به باغ سليمان داراب است و ديشب ميرزا عباس خان منتظم ديوان وزير گيلان در آنجا چلوكباب دعوتمان كرده بود . امروز صبح هم جناب امير اكرم كه دو سه شبه براى تقسيم آب زراعات از شهر بيرون رفته بود آمد ، آنجا بعضى از علماء و همهء اعيان رشت هم بودند . بعد از ناهار با جناب امير اكرم در باغ گردش كرديم . از مسافت محيط جنگل گيلان و بعضى چيزهاى ديگر سؤال كردم . گفت محيط جنگل گيلان صد فرسنگ است . جمعيت نفوس تمام گيلان تقريبا ششصدهزار و ماليات ديوانى گيلان نزديك به سيصدهزار تومان . خيلى از حاصلخيزى و خوبى زمين مملكت گيلان تعريف مىكرد و از تنبلى رعيت و اهل گيلان رنجه بود . مىگفت با اين تنبلى و بيعارى سالى زياده از هشت كرور تومان به داخله و خارجه متاع و جنس مىفروشند . قمار و مسكرات خوردن زياد فوق‌العاده و بىپرده در ميان اعيان و عمال رشت مرسوم است و هيچ‌چيز را جز اين دو فقره عيش نمىدانند . امروز خلعتى هم كه پالتوى ترمهء سردوشى الماس بود از جانب سنى الجوانب اعليحضرت شاهنشاهى به افتخار

--> ( 1 ) - متن : قزين